Kaplan Gözü Küpe
Kaplan gözü küpe, yüzeyinde tek bir ışık çizgisi taşıyan bir taşla hazırlanıyor. Bu çizgi taşa sonradan verilmiş bir işlem değil, mineralin iç yapısından geliyor.
Küpede bu özellik bileklikten farklı çalışıyor. Bileklikte şeridi görmek için bileğinizi çevirmeniz gerekir, küpede taş zaten sallanır ve çizgi kendiliğinden hareket eder.
Kaplan gözü küpe hangi modelde hazırlanıyor?
Koleksiyondaki model 8 milimetre taşı elde sarılmış bir tel çerçeve içine alıyor. Figür yok, taş ve onu saran tel var.
Tel çerçevenin tercih edilme sebebi bu taşta yüzeyle ilgili. Kaplan gözü opak bir taş, ışığı içinden geçirmiyor, yüzeyinden geri veriyor. Kapalı bir yuvada metal kenar şeridin bir ucunu kesiyor ve çizgi yarım görünüyor. Tel çerçeve taşı birkaç noktadan tuttuğu için yüzey baştan sona açıkta kalıyor.
8 milimetre ölçüsü de zorunluluk. Şerit bu ölçünün altında incelip kayboluyor, yani küçük tanede taşın ayırt edici özelliği ortadan kalkıyor.
Işık şeridi neden hareket ediyor?
Taşın içinde birbirine paralel uzanan çok ince kanallar bulunuyor. Işık bunlara çarptığında dağılmıyor, tek bir çizgi halinde geri dönüyor.
Bakış açınız değiştikçe hangi kanalların ışığı yansıttığı da değişiyor. Şerit bu yüzden kayıyormuş gibi görünüyor, oysa taş yerinde duruyor. Mücevhercilikte bu etkiye kedigözü deniyor.
Bu kanalların hikâyesi ayrıca ilginç. Yüz yılı aşkın süre liflerin çözünüp yerini kuvarsa bıraktığı düşünüldü. 2003'te yayımlanan bir çalışma ise kuvarsla liflerin kayadaki bir çatlağı defalarca doldurarak birlikte büyüdüğünü öne sürdü. Gördüğünüz çizgi, taşın içinde hâlâ duran bu liflerin izi.
Gerçek kaplan gözü küpe nasıl anlaşılır?
İlk bakılacak yer şeridin kendisi. Doğal taşta çizgi yumuşak kenarlı ve taşı çevirdikçe akıcı biçimde kayıyor. Cam taklitlerde keskin bir bant gibi duruyor ve hareket etmiyor.
Küpede bu kontrolü yapmak kolay, çünkü elinizde iki tane var. İkisini birlikte çevirdiğinizde şeritler aynı akışkanlıkta hareket etmelidir.
İkinci ipucu renk. Doğal kaplan gözünde altın ve kahve tonları aynı tanede iç içe geçiyor. Boyalı taşlarda renk tek düze ve genelde fazla parlak. Kesin yöntem laboratuvar testidir. Kullandığımız kaplan gözünün sertifikası, İstanbul Kuyumcular Odası'nın tarafsız laboratuvarı GLT'nin mineral içeriği ve yoğunluk ölçümüne dayanıyor.
8 milimetre kulakta ağır gelir mi?
Gelmiyor. Kaplan gözü kuvars ailesinden ve bu ailenin yoğunluğu takıda kullanılan renkli taşların düşük ucunda duruyor.
Karşılaştırma somut: 8 milimetrelik bir kaplan gözü tanesi yaklaşık 0,7 gram, aynı ölçüdeki bir yeşim 0,8 gram, bir lal ise 1 gramın üzerinde. Kaplan gözü bu üçlünün en hafifi. Ölçüyü küçültme imkânı da yok, çünkü şerit küçük tanede kayboluyor.
Tel çerçeve de ağırlığa fazla ekleme yapmıyor. Taşı saran ince tel, kapalı bir metal yuvadan hafif kalıyor.
Bir çift nasıl eşleşiyor?
Bu modelde eşleştirmenin iki ölçütü var ve ikisi de şeritle ilgili.
Birincisi şeridin gücü. Bazı tanelerde çizgi ince ve net, bazılarında dağınık bir parlaklık halinde kalıyor. İkisi bir çiftte buluşursa bir küpe canlı, diğeri sönük görünüyor.
İkincisi yön. Taşları çerçeveye yerleştirirken çizgilerin aynı yöne bakmasını sağlıyoruz. Yön eşlenmezse bir küpe dik, diğeri yatık görünür. Teli de şeridin dışında kalan noktalardan dolandırıyoruz, sarım çizginin üstünü kapatırsa şerit ortadan bölünüyor.
Şahin gözü ile kaplan gözü aynı taş mı?
Aynı taş. Mavi gri tonda satılan şahin gözü, kaplan gözünün oksitlenmemiş hali.
Aradaki tek fark taşın içindeki demirin oksitlenip oksitlenmediği. Oksitlenen taş altın kahveye dönüyor, oksitlenmeyen mavi gri kalıyor. Aynı kayanın içinde ikisi bir arada da bulunabiliyor.
Piyasada kırmızı kaplan gözü de görürsünüz, onların çoğu ısıl işlem görmüş. Biz altın kahve tonundaki doğal taşı kullanıyoruz.
Küpede kanca hangi malzemeden?
Kanca ve ten ile temas eden parçalarda 316L cerrahi hipoalerjenik çelik kullanıyoruz. İstisnai cilt tipleri dışında alerji yapmıyor, kararmıyor ve solmuyor.
Gümüş tercih etmiyoruz. Havayla temas ettikçe kararıyor ve hassas kulaklarda tepki verebiliyor. Altın görünümlü modellerde aynı çeliğin üzerine 24 ayar altın kaplama uyguluyoruz, altın kaplamanın sıcak tonu kaplan gözünün kahvesiyle aynı aileden.
Taşı saran tel çerçeve de aynı malzemeden. Çerçeve tene değmiyor ama kancayla kesintisiz devam ettiği için malzeme birliğini koruyoruz.
Kaplan gözü küpe nasıl temizlenir?
Nemli bezle silip kuru bezle kurulamak yeterli. Ultrasonik temizleyici kullanmayın.
Asıl dikkat edilecek şey bu takıya özgü. Küpe saça en yakın duran parça, saç spreyi ve köpük doğrudan taşın üstüne geliyor. Bu ürünler yüzeyde ince bir film bırakıyor ve film şeridi soluklaştırıyor. Saç ürününü küpeyi taktıktan sonra değil takmadan önce kullanmak sorunu çözüyor.
Şerit zamanla soluklaşırsa bu kalıcı bir kayıp değil. Yumuşak bir bezle yüzeyi silmek parıltıyı geri getiriyor.
Taş Mohs ölçeğinde 7 değerinde, çizilmeye dirençli ve güneşte solmuyor. Tel çerçevede telin taşa değdiği noktalara hafif dokunun, kuvvetle bastırılırsa tel esneyebiliyor.
Küpeyi kaplan gözü bileklik ile tamamlamak aynı altın kahveyi iki noktada tekrarlıyor. Taşın tüm modelleri kaplan gözü taşı takı modelleri sayfasında duruyor. Başka taşlarla hazırlanan küpeleri doğal taş küpe modelleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Şahin gözüyle ortak kökenini ve taşın oluşumuna dair yeni açıklamayı kaplan gözü taşının faydaları yazımızda anlattık.
